પ્રત્યાયન

વ્યાખ્યા : - કોમ્યુનિકેશનને સામાન્ય રીતે માહિતીના પ્રસારણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. આ શબ્દ સંદેશાનો અથવા આ ટ્રાન્સમિશનનો અભ્યાસ કરતા પૂછપરછના ક્ષેત્રનો પણ ઉલ્લેખ કરી શકે છે, જેને સંચાર અભ્યાસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

શું કરવું :- 

1.એક મજબૂત સંચાર યોજના બનાવો.

2.તમારા પ્રેક્ષકોને સમજો.

3. સુસંગત રહો. 

4. સક્રિય રીતે સાંભળો.

5.એક સારા શ્રોતા બનો અને જે વ્યક્તિ બોલે છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો. 

6.જ્યારે સંચારમાં અસ્પષ્ટતા હોય ત્યારે સ્પષ્ટતા કરવા માટે તમે જે સમજ્યા છો તે સમજાવો અથવા ફરીથી લખો.

7. તમે જેની સાથે વાત કરી રહ્યા છો તેની સાથે આંખનો સંપર્ક જાળવો અને તેમના શબ્દોમાં રસ દર્શાવવા માટે પ્રસંગોપાત હકાર કરો.

8.  બિનજરૂરી પ્રશ્નો ન પુછવા.

શું ન કરવું :-

1.સંચાર માટે ટેક્નોલોજી પર આધાર રાખો.

2.નકારાત્મક શારીરિક ભાષાનો ઉપયોગ કરો. 

3.ઓવરશેર કરો.

4.પ્રશ્નો પૂછવામાં ડરશો નહીં.

5.બૂમો પાડશો નહીં અથવા ખૂબ ઝડપથી વાત કરશો નહીં. 

6.નકારાત્મક શારીરિક ભાષા દર્શાવશો નહીં. 

7.ભવાં ચડાવવાથી કે ગુસ્સામાં નજરો નાખવાથી બચો.

8. લોકો પર સેલ ફોન અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોને વધુ મહત્વ ન આપો.

 પ્રકાર:-

1.Intrapersonal communication :- આંતરવ્યક્તિત્વ સંદેશાવ્યવહાર એ એવી પ્રક્રિયા છે કે જેના દ્વારા વ્યક્તિ પોતાની અંદર સંદેશાવ્યવહાર કરે છે, સંદેશા મોકલનાર અને પ્રાપ્ત કરનાર બંને તરીકે કાર્ય કરે છે અને સ્વ-વાર્તા અને આંતરિક વાણીમાં સભાનપણે જોડાવા માટે અસ્પષ્ટ શબ્દોના ઉપયોગને સમાવે છે.

2.interpersonal  communication:- આંતરવ્યક્તિત્વ સંચારમાં બે કે તેથી વધુ લોકો વચ્ચે મૌખિક અથવા બિન-મૌખિક રીતે આદાનપ્રદાન કરવામાં આવતી માહિતી, વિચારો અને લાગણીઓનો સમાવેશ થાય છે. સામ-સામે વાતચીતમાં ઘણીવાર સાંભળવું, જોવાનું અને અનુભવવાની શારીરિક ભાષા, ચહેરાના હાવભાવ અને હાવભાવનો સમાવેશ થાય છે.

3. Extra personal communication :- સંદેશાવ્યવહાર કે જે માનવ સંસ્થાઓ અને બિન-માનવ સંસ્થાઓ સાથે થાય છે, તેને વધારાની વ્યક્તિગત વાતચીત કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, પાળેલા કૂતરાનું ભસવું, કૂતરાની પૂંછડી હલાવવી, જ્યારે કોઈ અજાણી વ્યક્તિ દરવાજે હોય ત્યારે પક્ષીઓનો કિલકિલાટ, પોપટનું નામ બોલાવવું.

4. Mass communication:-માસ કોમ્યુનિકેશન એ વસ્તીના મોટા ભાગને માસ માધ્યમો દ્વારા માહિતી આપવા અને વિનિમય કરવાની પ્રક્રિયા છે. તે સામાન્ય રીતે મીડિયાના વિવિધ સ્વરૂપો સાથે સંબંધિત માટે સમજવામાં આવે છે, કારણ કે તેની તકનીકોનો ઉપયોગ માહિતીના પ્રસાર માટે થાય છે, જેમાંથી પત્રકારત્વ અને જાહેરાત ભાગ છે.

5. Group communication :- નાના જૂથોમાં સંદેશાવ્યવહારમાં ત્રણ અથવા વધુ લોકોનો સમાવેશ થાય છે જેઓ એક સામાન્ય ધ્યેય વહેંચે છે અને તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે સામૂહિક રીતે વાતચીત કરે છે. નાના જૂથ સંચાર દરમિયાન, પરસ્પર નિર્ભર સહભાગીઓ ડેટાનું વિશ્લેષણ કરે છે, સમસ્યાની પ્રકૃતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે, નિર્ણય લે છે અને સંભવિત ઉકેલ અથવા પ્રક્રિયા પ્રદાન કરે છે.

6.mass line communication :- જનસામાન્ય માટે- જનતાથી - જનતા સુધી." લોકો દ્વારા લોકોના છૂટાછવાયા વિચારોને સાંભળવા, તેમને પ્રણાલીગત વિચારોમાં ફેરવવા અને ક્રિયા માટે માર્ગદર્શિકા તરીકે લોકોને પરત કરવાની લાક્ષણિકતા છે.

 • શાબ્દિક (verbal) :- મૌખિક અને બિનમૌખિક સંદેશાવ્યવહાર મૌખિક સંદેશાવ્યવહાર સંચાર માટેનું એક માધ્યમ જેમાં બોલાતા શબ્દનો ઉપયોગ કરીને વાત કરવામાં આવે છે, જેમ કે સામ-સામે વાત કરવી, ટેલિફોન પર અથવા ભાષણ તરીકે. 

• અશાબ્દિક (non verbal) :- બિન-મૌખિક સંદેશાવ્યવહાર એ લોકો વચ્ચે શબ્દહીન સંકેતો મોકલવા અને પ્રાપ્ત કરીને સંચારની પ્રક્રિયા છે. તેમાં આંખનો સંપર્ક, શરીરની ભાષા, ચહેરાના હાવભાવ, હાવભાવ વગેરે જેવા તમામ પાસાઓનો સમાવેશ થાય છે, તે પણ વાતચીત પ્રક્રિયાનો એક ભાગ બની જાય છે.